رشته اخلاق پزشکي

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

معرفی رشته اخلاق پزشکی

اخلاق پزشکی شاخه ای کاربردی از اخلاق یا فلسفه اخلاق است که سعی دارد در سایه تحلیل های فلسفی، به منظور بهبود کیفیت مراقبت بیمار، درست و نادرست را در حیطه عملکرد پزشکی و مراقبت های پزشکی تبیین نماید. لذا اخلاق پزشکی علمی است که موضوع آن مجموعه آداب و رفتار پسندیده یا ناپسندی است که صاحبان مشاغل پزشکی باید رعایت نمایند.

اخلاق پزشکی دارای دو جنبه نظری و عملی است، در بعد نظری به تبیین مبانی و مفاهیم زیربنائی این علم، توضیح و تشریح فرضیات اخلاقی موجود و ارتباطات آن با فرهنگ ها، مذاهب و آداب و رسوم جوامع مختلف می پردازد و در بعد عملی با تکیه بر مبانی نظری مسائل، مشکلات و مباحث مطرح اخلاقی در حیطه طب و مراقبت های بهداشتی را مورد بحث قرار داده و چهارچوبی کاربردی را برای تصمیم گیری در مواقع بحرانی ارائه می نماید.

اخلاق پزشکی بر طیف از مباحث که در موقعیت های بالینی و مراقبت های بهداشتی پیش می آید تمرکز دارد. عمدترین مباحث مطرح در اخلاق پزشکی عبارتند از: فلسفه اخلاق پزشکی، ارتباطات حرفه ای در پزشکی، جسم انسان، مباحث اخلاق پزشکی  قبل از تولد، کودکان، پیوند اعضا و بافت، خاتمه حیات انسانی، بیوتکنولوژی، کمک باروری، بیماران روانی، سالمندی، آموزش، پژوهش.

تاریخچه اخلاق پزشکی 

علم اخلاق در دنیا تاریخچه ای طولانی با سابقه بیش از 2500 سال دارد. در قرون قبل از میلاد مسیح (ع) فرهنگ یونانی و رومی که تحت تاثیر فرهنگ ایرانیان و تمدن شرق بود در غرب گسترش یافت. اخلاق پزشکی بیش از همه با اندیشه ها و تفکرات فلاسفه بزرگی چون سقراط، افلاطون و ارسطو پیوند نزدیکی داشته است. در همان دوران بقراط اولین پزشکی بود که مبانی اخلاقی را در قالب قسم نامه با طبابت در آمیخت. اعلامیه ژنو که در سال 1948 توسط انجمن پزشکی جهانی منتشر شد، در حقیقت سوگند نامه روزآمد شده بقراط می باشد. در دهه های اخیر گسترش دانش پزشکی، تکنولوژی های نوین، پیدایش موضوعات اخلاقی جدید، برخی معضلات و نابسامانی های اخلاقی منجر به وضع قوانین و آیین نامه های اخلاق پزشکی به صورت بین المللی، منطقه ای یا ملی شده است.

طب و اخلاق پزشکی در بین ایرانیان از قدمتی طولانی برخوردار است. سابقه پزشکی در ایران مربوط به دوران قبل از بقراط می باشد که از اخلاق پزشکی پارسیان در آن دوران با اصطلاح مدرن یاد شده است. از همان زمان امر طبابت در ایران با دیانت توام بوده است. در این دوران پزشکان از طبقه روحانیون انتخاب می شدند، موبدان زرتشتی بر حسن انجام اخلاق پزشکی نظارت می کردند و در کتب متعدد، گفتارهایی در باب ویژگی های پزشکان و نحوه برخورد با بیماران وجود داشت. ظهور اسلام تاثیرات زیادی بر پیشرفت علوم در کشورهای اسلامی و خصوصا ایران که خود مهد علم و تمدن بود، گذاشت. در کلیه متون معتبر پزشکی که از دوران شکوفایی علوم در تمدن اسلامی (از قرن دوم هجری قمری به بعد) تالیف و تدوین شده است، فصولی درباره اخلاق پزشکی و ویژگی های یک طبیب وجود دارد.

مبحث اخلاق پزشکی در پزشکی نوین اهمیتی روزافزون پیدا کرده است. تاکید خاصی که در کشور ما بر ارزش های دینی و معنوی وجود دارد، زیربنای اقداماتی است که جهت حفظ مقام و ارزش انسان ها در نظر گرفته شده است. اولین بار مرکز مطالعات و تحقیقات اخلاق پزشکی در حوزه معاونت دانشجویی فرهنگی حقوقی و مجلس وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در سال 1372 تشکیل شد. تشکیل گروه های آموزشی اخلاق پزشکی در بسیاری از دانشکده های علوم پزشکی کشور، آموزش متخصصین اخلاق پزشکی، انتشار کتب درسی جهت برنامه درسی دانشکده های علوم پزشکی و تاسیس شورای نظارت بر مسائل اخلاقی در پزشکی از مهمترین اهداف این مرکز بود.

گروه اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد طی سال های متمادی با هدف ارتقا و بهبود کیفیت مراقبت بیماران و نیز روابط حرفه اي بين اعضاي حرفه سلامت و بيماران، نقش خود را به خوبی ایفا کرده است. این گروه از سال 1389 و بر اساس سیاست های جدید وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی در حوزه اخلاق پزشکی، با تغییر ساختار و بازنگری و تدوین برنامه های مربوطه به طور فعال تری در راستای گسترش اخلاق پزشکی گام برداشته است.